Dinsdag 3 november 2026, commissie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)

Beslispunt

Wenst de commissie:

• - 

  het wetsvoorstel af te doen als hamerstuk of na stemming?
• - 

  aan de Kamervoorzitter een datumvoorstel voor een plenair debat te doen?
• - 

  een datum te bepalen voor het leveren van inbreng voor een derde verslag?

In het laatste geval meldt de commissie het wetsvoorstel aan voor plenaire behandeling onder voorbehoud van tijdige ontvangst van de nota naar aanleiding van het derde verslag (zie artikel 45.5 Reglement van Orde Eerste Kamer).

Toelichting

• - 

  Het wetsvoorstel is op 7 april 2026 aangenomen door de Tweede Kamer (zie bijgevoegd stemmingsoverzicht).
• - 

  Het wetsvoorstel heeft tot doel de noodzakelijke voorwaarden te creëren om langdurig schoolverzuim van leerlingen en studenten te voorkomen en te verminderen.
• - 

  Op 21 april 2026 heeft de commissie besloten inbreng te leveren voor het verslag. Op 19 mei 2026 is inbreng geleverd door de fracties van GroenLinks-PvdA, de VVD, het CDA, de SP en de SGP. Het verslag is op 2 juni 2026 vastgesteld (36.663, B).
• - 

  De Kamer heeft de nota naar aanleiding van het verslag op 2 juli 2026 ontvangen (36.663, C).
• - 

  Naar aanleiding van de nota naar aanleiding van het verslag is op 8 september 2026 inbreng voor het tweede verslag geleverd door de fracties van PRO, VVD en CDA. Het verslag is op 16 september 2026 vastgesteld (36.663, D).
• - 

  De nota naar aanleiding van het tweede verslag is op 28 oktober 2026 ontvangen (36.663, E). De nadere procedure ligt vandaag ter bespreking voor.

Beslispunt

Welke fracties wensen vandaag inbreng te leveren voor schriftelijk overleg met de minister van OCW naar aanleiding van de brief van 21 september 2026 (36.176, H)?

Toelichting

• - 

  De commissie heeft op 13 oktober 2026 besloten om op 3 november 2026 (vandaag) gelegenheid te bieden voor het leveren van inbreng voor schriftelijk overleg met de minister van OCW naar aanleiding van de brief van 21 september 2026 (36.176, H). Hierin informeerde de minister de Kamer over (1) het onderzoek 'Naar een toekomstbestendig financieringslandschap voor cultureel AV-aanbod', uitgevoerd door IDEA Consult en imec-SMIT (Vrije Universiteit Brussel), en (2) de eerste rapportage van het Commissariaat voor de Media over de voorlopige resultaten van de investeringsverplichting voor commerciële mediadiensten op aanvraag.
• - 

  Ad 1. Het onderzoek brengt de ontwikkelingen in de audiovisuele sector en de werking en effectiviteit van het publieke financieringsbeleid in kaart en bevat vijf concrete aanbevelingen om te komen tot een toekomstbestendig financieringslandschap voor Nederlands cultureel AV-aanbod.
• - 

  Beleidsreactie: Het al dan niet opvolgen van aanbevelingen die mede zijn gericht tot het Filmfonds zal de minister meenemen in het beleidskader van het Nederlands Filmfonds voor de beleidsperiode vanaf 2029. Dit beleidskader wordt samen met die van de andere Rijkscultuurfondsen in de zomer van 2027 aan de Kamer gezonden (in de uitgangspuntenbrief over de nieuwe subsidieperiode vanaf 2029). Wat betreft mogelijke maatregelen met betrekking tot de andere aanbevelingen verwacht zij de Kamer – in opvolging van voornoemde uitgangspuntenbrief – te kunnen informeren in het najaar van 2027.
• - 

  Ad 2. De rapportage van het Commissariaat betreft de eerste, voorlopige rapportage over boekjaar 2024. De investeringsverplichting, die voortvloeit uit de EU-richtlijn Audiovisuele mediadiensten, is op 1 januari 2024 in werking getreden (36.176). De Mediawet bepaalt dat binnen drie jaar na inwerkingtreding van de investeringsverplichting aan de Staten-Generaal wordt gerapporteerd over de doeltreffendheid en de effecten van deze verplichting in de praktijk. Deze evaluatie zal eind 2027 worden opgestart, waarbij de definitieve resultaten van de eerste investeringscyclus (2024-2026) kunnen worden meegenomen. De minister verwacht de evaluatie van de investeringsverplichting in de tweede helft van 2028 aan de Kamer te kunnen toezenden.

Beslispunt

Welke fracties wensen vandaag inbreng te leveren voor schriftelijk overleg met de minister van OCW naar aanleiding van de brief van 9 oktober 2026 (32.827, K)?

Toelichting

• - 

  De commissie heeft op 22 september 2026 op verzoek van het lid Jaspers (BBB) besloten de beleidsreactie van de minister van OCW van 11 september 2026 op het evaluatierapport 'Focus op de Kernwaarden' van de Evaluatiecommissie NPO, zoals opgenomen onder punt B van de mededelingen en informatie, te agenderen voor de volgende commissievergadering. Deze brief is op 9 oktober 2026 ontvangen door de Eerste Kamer (32.827, K).
• - 

  In de brief reageert de minister op de conclusies en aanbevelingen uit het evaluatierapport over het functioneren van de landelijke publieke omroep. De minister gaat daarbij onder meer in op de koers van de landelijke publieke omroep en de door de evaluatiecommissie gesignaleerde dreigingen voor het bestel. Daarnaast bespreekt zij de aanbevelingen ten aanzien van publieke waarden, de organisatie, sociale veiligheid, het toezicht op journalistiek en de aspirant-omroepen.
• - 

  De minister geeft aan dat een groot deel van de aanbevelingen terugkomt in het wetsvoorstel voor de hervorming van de landelijke publieke omroep. Dit wetsvoorstel zal volgens de minister op korte termijn in internetconsultatie worden gebracht en in het voorjaar van 2027 bij de Eerste Kamer worden ingediend.
• - 

  De commissie heeft op 13 oktober 2026 besloten om op 3 november 2026 (vandaag) gelegenheid te bieden voor het leveren van inbreng voor schriftelijk overleg met de minister van OCW.

Tweede Kamer

Op donderdag 24 september 2026 heeft een commissiedebat Landelijke Publieke Omroep plaatsgevonden in de Tweede Kamer. Hierbij is een tweeminutendebat aangevraagd, dat op een nader te bepalen tijdstip zal plaatsvinden. Het conceptverslag van het commissiedebat is aan dit agendapunt toegevoegd.

Beslispunt

• - 

  Kunt u, na kennisneming van bijgevoegde conceptversie, instemmen met de vaststelling van de toezegging en deze, naar aanleiding van de brief van de minister van OCW van 13 oktober 2026 (37.020 / 36.889, N), als 'voldaan' aanmerken?
• - 

  Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van de minister van OCW van 13 oktober 2026 (37.020 / 36.889, N) in schriftelijk overleg te treden?

Toelichting

• - 

  Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen (APB) op 6 oktober 2026, bij de behandeling van de Miljoenennota 2027 (37.020), heeft de minister-president naar aanleiding van vragen van het lid Walenkamp (Fractie-Walenkamp), toegezegd dat de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) in een Kamerbrief uitgebreid zou ingaan op de geuite zorgen en vragen over de uitvoering van de Archiefwet en het beheer door het Nationaal Archief.
• - 

  Op 13 oktober 2026 heeft de minister van OCW de toegezegde brief aan de Tweede Kamer gestuurd. In deze brief, die de Eerste Kamer als afschrift heeft ontvangen, licht de minister toe dat de minister-president tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen naar deze brief heeft verwezen. De minister gaat in de brief aan de Tweede Kamer onder meer in op de publiekstaken van het Nationaal Archief en het beleid ten aanzien van particuliere archieven. Ook kondigt zij aan het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding, de Raad voor Cultuur en de algemene rijksarchivaris om advies te vragen over de omgang met particuliere archieven en publiekstaken.
• - 

  De concepttoezegging is ter vaststelling bij dit agendapunt opgenomen:

De Minister van Algemene Zaken zegt de Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid Walenkamp (Fractie-Walenkamp), toe om in de brief over de aanpak van het Nationaal Archief in te gaan op de geuite zorgen en vragen over de uitvoering van de Archiefwet en het beheer door het Nationaal Archief.

Ambtelijk advies: de minister van OCW is in de brief van 13 oktober 2026 aan de Tweede Kamer ingegaan op de zorgen en vragen over het beheer van het Nationaal Archief en de uitvoering van de Archiefwet. Daarbij behandelt zij onder meer de publiekstaken van het Nationaal Archief en het beleid ten aanzien van particuliere archieven. Ook kondigt zij aan advies te vragen over de omgang met particuliere archieven en publiekstaken. Gelet hierop kan de commissie de toezegging als voldaan aanmerken.

Tweede Kamer

De Tweede Kamercommissie voor OCW bespreekt de brief tijdens de procedurevergadering van donderdag 5 november 2026.

Beslispunten

• - 

  Wenst de commissie de status van toezegging T04091 te wijzigen in '(deels) voldaan' (huidige status: 'openstaand')?
• - 

  Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van de staatssecretaris van LVVN van 12 oktober 2026 (36.725 VIII / 32.336, O) in schriftelijk overleg te treden?

Toelichting

• - 

  Bij brief van 12 oktober 2026 (36.725 VIII / 32.336, O) informeert de staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) de Kamer over de uitvoering van toezegging T04091, die de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op 14 oktober 2025 heeft gedaan naar aanleiding van vragen van de leden Visseren-Hamakers (PvdD) en Van de Sanden (Fractie-Van de Sanden), tijdens de behandeling van de wijziging van de begrotingsstaten OCW 2025. Deze toezegging T04091 (in de brief uitgesplitst in T04091-I en II) betreft het informeren van de Kamer over de haalbaarheid van een roadmap om de transitie naar dierproefvrije innovatie te versnellen, met aandacht voor zowel het uitfaseren van dierproeven als het stimuleren van proefdiervrije alternatieven.
• - 

  De staatssecretaris ziet de vijf doelstellingen van het TPI-partnerprogramma en de doelstelling voor het uitfaseren van dierproeven als basis voor een nationale TPI-roadmap. Deze roadmap brengt de benodigde activiteiten en resultaten op korte, middellange en lange termijn in kaart, in samenhang met Europese ontwikkelingen. De aanbevelingen uit het transitieadvies 'Van niche naar norm' worden bij de uitwerking betrokken. De staatssecretaris verwacht de roadmap in het najaar van 2027 te delen en beschouwt de toezegging als afgedaan.

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zegt de Kamer, naar aanleiding van vragen van de leden Visseren-Hamakers (PvdD) en Van de Sanden (Fractie-Van de Sanden), toe in de voortgangsbrief van LVVN over het dierproevenbeleid in 2026 de Kamer te informeren over de haalbaarheid van een roadmap om de transitie naar dierproefvrije innovatie te versnellen, met zowel aandacht voor het uitfaseren van dierproeven als voor het stimuleren van ontwikkelingen ten aanzien van proefdiervrije alternatieven.

Ambtelijk advies: de staatssecretaris geeft aan dat hij een roadmap zal ontwikkelen en licht toe hoe deze tot stand komt. De roadmap zelf is echter nog niet beschikbaar en wordt pas in het najaar van 2027 verwacht. De commissie kan daarom overwegen de status van de toezegging te wijzigen in '(deels) voldaan' in afwachting van de roadmap.

Tweede Kamer

Op donderdag 15 oktober 2026 heeft in de Tweede Kamer het commissiedebat Dieren buiten de veehouderij en dierproeven plaatsgevonden. Hierbij is een tweeminutendebat aangevraagd, dat op een nader te bepalen tijdstip zal plaatsvinden. Het conceptverslag is bij dit agendapunt toegevoegd.

Beslispunten

• - 

  Wenst de commissie de status van toezegging T04188 te wijzigen in 'voldaan' (huidige status: 'openstaand')?
• - 

  Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van de staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie van 16 oktober 2026 (36.699, G) in schriftelijk overleg te treden of wenst de commissie de verdere behandeling van de brief aan te houden in afwachting van het commissiedebat 'Onderwijskwaliteit, curriculum en basisvaardigheden' in de Tweede Kamer op 2 december 2026?

Toelichting

• - 

  Bij brief van 16 oktober 2026 (36.699, G) heeft de staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie de Kamer de Versterkingsagenda Taal en andere basisvaardigheden aan de Kamer aangeboden. In deze brief wordt tevens ingegaan op de uitvoering van toezegging T04188, die de staatssecretaris op 26 mei 2026 heeft gedaan naar aanleiding van een vraag van het lid Walenkamp (fractie-Walenkamp), tijdens de behandeling van de Wet herziening wettelijke grondslagen kerndoelen (36.699).
• - 

  Deze toezegging houdt in dat de staatssecretaris in de ‘Versterkingsagenda Taal en andere Basisvaardigheden’ in gaat op de wijze waarop de basisvaardigheden in het vmbo specifiek kunnen worden verbeterd. De staatssecretaris geeft in haar brief aan dat het vmbo een gerichte aanpak verdient, die oog heeft voor deze leerlingen, leerwegen en de diversiteit van leerwegen en dat zij daarom met de Versterkingsagenda inzet op een doordachte en gerichte aanpak voor het vmbo (zie pagina 18-19 van de Versterkingsagenda).
• - 

  Op 7 juli 2026 heeft de commissie OCW besloten de behandeling van de brief van de staatssecretaris van 24 juni 2026 (31.293 / 36.699, H) over de Versterkingsagenda aan te houden in afwachting van de behandeling daarvan in het commissiedebat 'Onderwijskwaliteit, curriculum en basisvaardigheden' in de Tweede Kamer op 2 december 2026.

De staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie zegt de Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid Walenkamp (Fractie-Walenkamp), toe om in de ‘Versterkingsagenda Taal en andere Basisvaardigheden’ in het najaar van 2026 terug te komen op de wijze waarop de basisvaardigheden in het vmbo specifiek kunnen worden verbeterd.

Tweede Kamer

De Tweede Kamercommissie voor OCW bespreekt de brief tijdens de procedurevergadering op donderdag 5 november 2026. Op woensdag 2 december 2026 voert de commissie een debat over 'Onderwijskwaliteit, curriculum en basisvaardigheden'.

Beslispunt

Wenst de commissie naar aanleiding van de brieven van de minister van OCW van 15 september 2026 (31.288, S) en 29 oktober 2026 (31.288, T) in schriftelijk overleg te treden?

Toelichting

• - 

  Bij brief van 15 september 2026 heeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) de strategische agenda van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) voor 2026–2030 en het eindrapport van de evaluatie van de KNAW aan de Kamer aangeboden. Uit de evaluatie blijkt onder meer dat de KNAW haar wettelijke taken de afgelopen jaren merendeels doeltreffend en doelmatig heeft uitgevoerd. De brief was opgenomen onder punt D van de mededelingen en informatie van de commissievergadering van 22 september 2026.
• - 

  De commissie OCW heeft op 22 september 2026, op verzoek van het lid Jaspers (BBB), besloten de strategische agenda en het eindrapport te agenderen zodra de kabinetsreactie hierop is ontvangen.
• - 

  Bij brief van 29 oktober 2026 (31.288, T) heeft de minister de Kamer een afschrift gestuurd van haar brief aan het KNAW-bestuur over de strategische agenda en het evaluatierapport. Zij geeft daarin aan dat de strategische agenda en de aanbevelingen en conclusies uit de evaluatie een goede basis bieden voor het werk van de KNAW in de komende periode.

Tweede Kamer

De Tweede Kamercommissie voor OCW heeft op 24 september 2026 besloten de brief van de minister over de strategische agenda en het eindrapport van de evaluatie van de KNAW te agenderen voor het commissiedebat 'Onderzoeks- en Wetenschapsbeleid' op donderdag 5 november 2026.

A - Stand van zaken dechargeverlening Tweede Kamer jaarverslag OCW (36.945 VIII)

Stand van zaken

De commissie voor de Rijksuitgaven in de Tweede Kamer heeft bij brief van 8 oktober 2026 de Tweede Kamer geadviseerd dat (ook) aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap decharge kan worden verleend (zie bijlage). Vervolgens heeft de Tweede Kamer op 27 oktober 2026 decharge verleend, zodat het voorstel (alsnog) als hamerstuk in de Eerste Kamer kan worden afgedaan.

Achtergrond

De slotwetten over het jaar 2025 zijn in de Tweede Kamer zonder stemming aangenomen. Verder heeft de Tweede Kamer met inachtneming van de diverse toezeggingen van bewindspersonen ter verbetering van financieel beheer decharge verleend voor het door de ministers gevoerde financiële beheer in 2025.

Op de commissieagenda van 8 september 2026 stond ter informatie vermeld dat alleen aan de minister van OCW nog geen decharge was verleend in verband met een lopend schriftelijk overleg over het jaarverslag. Decharge over het jaarverslag van OCW was daarom uitgesteld tot na afronding van de behandeling van het jaarverslag. Inmiddels is het schriftelijk overleg hierover in de Tweede Kamer afgerond. Vervolgens heeft er op 30 september 2026 een tweeminutendebat over het jaarverslag plaatsgevonden en is de behandeling van het jaarverslag in de Tweede Kamer afgerond.

De commissie voor de Rijksuitgaven heeft bij brief van 8 oktober 2026 geconstateerd dat de dechargeverlening niet zodanig ter discussie is gesteld dat de dechargeverlening zou moeten worden opgeschort, dan wel dat het verlenen van decharge zou moeten worden onthouden en geadviseerd dat door de Tweede Kamer (ook) aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap decharge kan worden verleend.

Ingevolge artikel 2.40 van de Comptabiliteitwet (Cw) zal pas nadat de Tweede Kamer decharge heeft verleend het jaarverslag OCW 2025 worden doorgezonden naar de Eerste Kamer. Na dechargeverlening door de Tweede Kamer zal het voorstel (alsnog) als hamerstuk in de Eerste Kamer worden afgedaan. De overige slottenwetten zijn al op 22 september 2026 door de Eerste Kamer als hamerstuk afgedaan.

B - Twee adviezen van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW)

Bij brief van 14 oktober 2026 heeft de minister van OCW de Tweede Kamer twee adviezen van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) over academische vrijheid en vrijheid van meningsuiting in de wetenschap aangeboden. Daarnaast informeert de minister de Kamer over twee onderzoeken van het Rathenau Instituut, waarvan de resultaten begin december 2026 worden verwacht. Voor het einde van 2026 volgt een inhoudelijke reactie op de adviezen en onderzoeken in een brief over academische vrijheid. Zie ook de motie-Roovers c.s. over academische vrijheid in Nederland (36.600 VIII, P).

C - Geannoteerde agenda OJCS-Raad 19 en 20 november 2026

Bijgaand treft u aan de geannoteerde agenda van de Onderwijs-, Jeugd-, Cultuur- en Sportraad (OJCS-Raad) van 19 en 20 november 2026 in Brussel voor de onderdelen ‘onderwijs’ en ‘cultuur’. Het onderwijsdeel van de Raad staat gepland op 19 november. Voor onderwijs is de verwachting dat zal worden geagendeerd: de Raadsconclusies over vaardigheden en competenties voor het omgaan met AI en de Raadsconclusies over STEM-onderwijs (Science, Technology, Engineering en Mathematics). Het cultuurdeel van de Raad staat gepland op 20 november. Voor cultuur en media is de verwachting dat zal worden geagendeerd: het EU-werkplan voor cultuur 2027-2030 en het Voortgangsverslag Europese culturele Hoofdsteden.

Hieronder is een overzicht van de openstaande correspondentie weergegeven. Een overzicht van wetsvoorstellen die bij de commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) in (schriftelijke) behandeling zijn, is hier te raadplegen.