Verslag van de vergadering van 3 februari 2026 (2025/2026 nr. 16)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 14.21 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Van Kesteren i (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Vooropgesteld: de zogenaamde stikstofcrisis is voor de PVV een bureaucratisch, ambtelijk en juridisch gecreëerd probleem, dat onnodig grote schade toebrengt aan onze economie. Alle bedrijvigheid loopt hopeloos vast. Dat heeft rampzalige gevolgen voor onze welvaart en ieders besteedbaar inkomen. Het is volkomen onterecht dat onze innovatieve agrarische sector, die vooroploopt in de wereld, voornamelijk het gelag betaalt voor deze nota bene gecreëerde crisis. Dat vooraf.
Voorzitter. Met dit wetsvoorstel wordt geprobeerd om de PAS-problemen op te lossen, maar de PVV-fractie constateert helaas dat deze wet in principe weinig zal oplossen, met name voor de betreffende agrariërs. Deze wet geeft PAS-melders namelijk drie jaar uitstel van handhaving. De PVV-fractie vraagt zich daarbij af of dat betekent dat er de komende drie jaar geen enkel zicht op legalisatie is. Op onze fractie komt dit wetsvoorstel namelijk over als uitstel van executie. In het voorliggende wetsvoorstel komt er ruimte voor een zogenaamde maatwerkaanpak voor PAS-projecten, maar ook dit maatwerkpakket levert geen vergunning op. Andere oplossingen, zoals bedrijfsaanpassing, innovatieve oplossingen, waar overigens ook weer een moeilijk te verkrijgen vergunning voor nodig is, en zelfs inkrimping dan wel bedrijfsbeëindiging, lijken voor onze fractie op schijnoplossingen, die geen recht doen aan wat veel PAS-melders echt willen, namelijk legalisatie, een vergunning om te kunnen blijven boeren.
Eigenlijk zou dit wetsvoorstel ervoor moeten zorgen dat de PAS-gedupeerde bedrijven zo spoedig mogelijk worden gelegaliseerd. Zolang de uitkoop volstrekt vrijwillig is, is daar helemaal niets op tegen. Maar in hoeverre kunnen we spreken van vrijwilligheid als deze ondernemers, veelal gezinnen met kinderen die graag de ouders willen opvolgen, geen zekerheid krijgen? Vanwege alle obstakels zien deze gezinnen geen toekomstperspectief meer voor hun bedrijf en hun kinderen. De zogenaamde maatwerkaanpak komt op de PVV-fractie dan ook over als een vorm van uitstel, die veel gedupeerde agrariërs in onzekerheid houdt. Voor de PVV-fractie biedt dit wetsvoorstel dan ook onvoldoende garantie voor echte legalisatie van PAS-projecten en worden agrarische belangen derhalve onvoldoende beschermd. De PVV-fractie vraagt zich af of deze maatwerkaanpak op de langere termijn uiteindelijk concreet iets oplevert voor al die gedupeerde ondernemers, namelijk een vergunning om hun bedrijf voort te kunnen zetten. Sanering van onze gezonde agrarische sector is niet in het belang van Nederland en niet in het belang van het behoud van de voedselvoorziening. Nederland heeft behoefte aan daadwerkelijke legalisatie van bestaande PAS-activiteiten.
Voorzitter. Onze fractie waardeert het dat de minister de termijn verlengt, maar we willen onze zorgen uiten over de mogelijkheid dat deze verlenging uiteindelijk uitstel van executie zal blijken te zijn. IK heb twee vragen over dit onderwerp. Kan de minister aangeven waarom de zogenaamde maatwerkaanpak geen uitstel van executie betekent? De tweede vraag die wij hebben: kan de minister aangeven welke garanties en meetbare doelen voor rechtszekerheid en economisch perspectief de gedupeerde agrarische ondernemers op termijn wordt geboden met het voorliggende wetsvoorstel?
Voorzitter. Legalisatie van de zogenaamde PAS-melders is voor onze fractie topprioriteit, maar dat is uiteraard makkelijker gezegd dan gedaan. De minister wil daar alles aan doen, maar nog steeds krijgt klimaatactivist Vollenbroek met zijn MOB bij elke rechter helaas nog gelijk. Daarbij komt ook nog de uitspraak van 18 december 2024 van de Raad van State, die intern salderen verbiedt. Ook doet de minister er alles aan om de rekenkundige ondergrens naar 1 mol te krijgen, wat veel PAS-melders enorm zal helpen. Onze fractie ziet dat, net als de minister, als belangrijkste oplossing op korte termijn. Meer dan 80% van de PAS-melders zou namelijk gelegaliseerd kunnen worden met invoering van een rekenkundige ondergrens van 1 mol. Die rekenkundige ondergrens van 1 mol is echter nog niet verwerkt in de Handreiking Voortoets Stikstof, wat essentieel is voor de juridische houdbaarheid.
Helaas is het de volksvertegenwoordiging en het kabinet nog steeds niet gelukt om de ondergrens van 1 mol in te voeren. Onze fractie vreest dat met het aantreden van het komende kabinet weinig terecht zal komen van die rekenkundige ondergrens, omdat de deelnemende partijen immers nog steeds spreken van een stikstofcrisis. Voor mij als Grunninger geldt dan ook: eerst zain, den leuven.
Voorzitter. Het in de Tweede Kamer aangenomen amendement-Flach, waarin wordt vastgehouden aan de oorspronkelijke legalisatieverplichting, blijkt in de praktijk helaas een papieren tijger. Iedere stikstofbesparing die wordt gerealiseerd moet immers direct naar de natuur in plaats van naar economische activiteiten, volgens het zogenaamde additionaliteitsvereiste. Tot nu toe heeft het oorspronkelijke legalisatieprogramma niet voldoende stikstofruimte opgeleverd om alle PAS-projecten alsnog te legaliseren. De achtergrond van dit wetsvoorstel is voor de PVV-fractie niet de oplossing van het probleem, maar provincies kunnen de komende jaren handhavingsverzoeken afhouden. Wij hebben daarover een aantal vragen.
Kan de minister aangeven of met het voorliggende wetsvoorstel legalisatie van gedupeerde bedrijven op termijn überhaupt zal of kan worden gerealiseerd? Kan de minister aangeven waar zij concreet mee bezig is om de rekenkundige ondergrens van 1 mol per hectare te kunnen invoeren? Kan de minister aangeven op welke wijze zij ondanks alle tegenwerking de vergunningverlening door de provincie toch kan versnellen? Kan de minister aangeven welke volgende stap voor haar, dan wel voor haar opvolger, gezet zal moeten worden na dit uitstel van executie?
Voorzitter. Het besluit om de rekenkundige ondergrens aan te passen is nota bene aan Nederland zelf. De PVV-fractie in de Tweede Kamer heeft ingestemd met dit wetsvoorstel onder de voorwaarde dat er meer duidelijkheid komt over de rechten van ondernemers en de prioriteit van stikstofvermindering ten opzichte van economische ontwikkeling. Wij hebben hierbij de volgende vraag. Kan de minister aangeven in hoeverre met deze voorwaarde rekening zal worden gehouden?
Voorzitter. De tijdelijke commissie Grondrechten en constitutionele toetsing heeft gewezen op ernstige twijfels rond rechtszekerheid en het gebrek aan concrete juridische oplossingen in dit wetsvoorstel. De vraag die wij hierbij hebben, is of de minister kan aangeven op welke wijze wordt voorkomen dat de gedupeerde ondernemers op termijn niet opnieuw jarenlang in onzekerheid blijven.
Voorzitter. De stikstofwetgeving moet worden veranderd. We moeten van die kritische depositiewaarde af. Er moet naar de werkelijke staat van de natuur worden gekeken. Dat is ook wat de EU vraagt. De EU heeft het niet over stikstof, maar over de instandhouding van de natuur. De aanpassing van EU-regelgeving zou dan ook een hoofdoplossing kunnen bieden. Het is de enige manier om uit deze stikstofellende te komen. Deze regels zijn door rechters zó streng geïnterpreteerd dat we eigenlijk helemaal vast zijn gezet. Zelfs als we de stikstofuitstoot nog verder zouden reduceren en nog meer zouden investeren in de natuur, dan weten we nooit of het genoeg is om de vergunningen los te krijgen. Het is een onwerkbare situatie.
Een lobby in Brussel die kan leiden tot aanpassing, versoepeling dan wel verbetering is voor de PVV-fractie dan ook essentieel. De lobby van nettobetaler Nederland zou wat de PVV-fractie betreft in het belang van Nederland vooral voorwaardenstellend en mededelend moeten zijn. De lobby moet zich vooral niet neerleggen bij onrealistische regelgeving die ons land in een neerwaartse spiraal brengt of, zo u wilt, die accepteren. Onze laatste vraag voor de minister is of zij kan aangeven waaruit de lobby in Brussel bestaat.
Tot zover in eerste termijn, voorzitter. Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Rietkerk van het CDA. Hij spreekt mede namens 50PLUS, de fractie van OPNL en de Fractie-Walenkamp. Heb ik dat correct, meneer Rietkerk?