Verslag van de vergadering van 9 december 2025 (2025/2026 nr. 11)
Status: gecorrigeerd
Aanvang: 14.55 uur
Mevrouw Aerdts i (D66):
Voorzitter, dank u wel. Afgelopen week werden we opgeschrikt door een aantal incidenten met drones boven onze vliegvelden. Het vliegverkeer werd tijdelijk stilgelegd en vluchten werden omgeleid. Helaas waren dit geen op zichzelf staande gebeurtenissen. Sinds september zijn er tientallen drones gesignaleerd in het luchtruim van verschillende Europese landen, met als gemeenschappelijke deler dat zij boven kritieke infrastructuur zoals militaire vliegbases vlogen. Deze gebeurtenissen passen binnen de modus operandi die wordt ingezet in het kader van hybride oorlogsvoering.
Voorzitter. Gezien de recente ontwikkeling is het van cruciaal belang dat Defensie verder wordt uitgerust om drones beter te kunnen detecteren en indien nodig uit te schakelen, zodat we spionage op locaties die van vitaal belang zijn voor de Nederlandse veiligheid kunnen voorkomen. De fracties van D66, ChristenUnie en OPNL hebben dan ook begrip voor het verzoek van de minister om de incidentele suppletoire begroting met spoed te behandelen. Graag stellen wij de minister en de staatssecretaris vandaag ook in de gelegenheid om uit te leggen waarom het niet mogelijk was om de aangevraagde spoedprocedure te volgen.
Voorzitter. Het heeft onze fracties verbaasd dat een woordvoerder van Defensie op 7 november, welteverstaan één dag na de dronemelding bij vliegbasis Gilze-Rijen, de volgende uitspraken deed bij NU.nl. Er zouden geen extra voorzorgsmaatregelen nodig zijn, de beschikbare detectiesystemen zouden voldoende zijn om verstoring op te merken, en de dronemeldingen in België en Gilze-Rijen zouden bovendien geen aanleiding geven tot aanscherping van de procedures.
Echter, na de drone-incidenten in het weekend van 22 november is besloten de Eerste Kamer te passeren bij het aanschafbesluit van detectiemateriaal. Deze haastige spoed roept bij onze fracties de vraag op of Nederland wel voldoende was voorbereid op incidenten zoals die van de afgelopen weken. Kan de minister verklaren hoe het kan dat Defensie nog geen maand geleden stelde dat de detectie- en antidronecapaciteit op orde was, maar het kort daarna toch noodzakelijk achtte om de Eerste Kamer te passeren bij het besluit om extra middelen aan te schaffen?
Voorzitter. Hoewel de ChristenUnie, D66 en OPNL doordrongen zijn van de noodzaak om detectiemateriaal op korte termijn te kunnen inkopen, kunnen wij tegelijkertijd niet anders dan concluderen dat de manier waarop dit nu is gedaan, een schending van het budgetrecht van de Kamer heeft opgeleverd. Dat raakt niet alleen aan een procedurele kwestie, maar aan het fundamentele principe van democratische controle en het recht van de Kamer om haar grondwettelijke taken uit te oefenen.
Hoewel wij de urgentie om op korte termijn extra materiaal in te kopen in bepaalde gevallen kunnen begrijpen en inzien dat nood in sommige gevallen de wet kan breken, hebben onze fracties wel een aantal vragen over het proces dat is doorlopen. Allereerst horen wij graag welke afwegingen de minister heeft gemaakt bij het passeren van de Eerste Kamer. Welke alternatieven lagen er ook op tafel? Hoe gaat de minister voorkomen dat dit soort situaties vaker voorkomen? De hybride dreiging blijft en de aangekondigde investeringen in defensiemateriaal zijn ook niet van de ene op de andere dag gerealiseerd. Wat gaat de minister doen om ervoor te zorgen dat dit soort situaties in de toekomst worden voorkomen?
Voorzitter, ik rond af. D66, ChristenUnie en OPNL kunnen instemmen met deze incidentele suppletoire begroting. Het beschermen van onze nationale veiligheid is cruciaal en daarom is het van groot belang dat onze militaire vliegbases en andere vitale locaties effectief worden beschermd tegen drones en andere dreigingen.
Onze fracties vinden het wel van belang om opheldering te krijgen over de gang van zaken rondom de besluitvorming over deze incidentele suppletoire begroting. Het blijft voor de fracties van OPNL, ChristenUnie en D66 een prioriteit om Defensie blijvend en tijdig te voorzien van voldoende materiaal, zodat er geen noodzaak ontstaat om het budgetrecht van de Eerste Kamer te schenden omdat er plots aanvullend materiaal moet worden aangeschaft. Nederland moet voldoende zijn uitgerust wanneer drones in ons luchtruim blijven opduiken. Zo blijven we veerkrachtig tegen zowel huidige als toekomstige dreigingen, en wordt voorkomen dat er op de valreep extra materiaal moet worden ingekocht, waarbij de Eerste Kamer voor een voldongen feit wordt gesteld.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Beukering.